Θέμα 8.3 Σεβασμός είναι το κλειδί

• ΕΚΣΤΡΑΤΕΙΑ ΑΓΑΠΗΣ: Το Γραφείο Νεότητας της Μητροπόλεώς μας ξεκινά εκστρατεία αγάπης για φιλανθρωπικά καταστήματα & άπορους νέους με την βοήθεια των κατηχητών της. Το τέλος της συλλογής ειδών για τους άπορους αδελφούς μας θα είναι πριν τα Χριστούγεννα έτσι ώστε να μπορούμε να τα μοιράσουμε εγκαίρως.

---

Ο σεβασμός, είναι μία από αυτές τις έννοιες, τις οποίες δυσκολευόμαστε να ορίσουμε με σαφήνεια. Η πιο συνηθισμένη ερμηνεία, αναφέρεται στην εκτίμηση που δείχνουμε σε κάτι, ή σε κάποιον για τα χαρίσματα και τα προσόντα του.

Είναι η συμπεριφορά εκείνη που όταν εκφραστεί δεν προσβάλλει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ή την ταυτότητα ενός άλλου προσώπου, με άλλα λόγια την ίδια την ύπαρξή του.

Το αντίθετο με τον σεβασμό θα μπορούσαμε να πούμε ότι είναι η υποτίμηση η οποία θα μπορούσε να εκφραστεί και σαν περιφρόνηση.  Ο σεβασμός δεν εκφράζεται μόνο μεταξύ των ανθρώπων, αλλά και από τον άνθρωπο απέναντι στο Θεό, στο νόμο, την θρησκεία, το περιβάλλον, στο ζωικό και φυτικό βασίλειο και στις διατάξεις που διαπνέουν μια κοινωνία. Συνδέεται άρρηκτα με την παιδεία μας, χωρίς να σχετίζεται με συγκεκριμένα επαγγέλματα, φύλο ή ηλικία.

Η έλλειψη σεβασμού, ως φαινόμενο, στις μέρες μας είναι κάτι παραπάνω από εμφανές. Οι νέοι άνθρωποι τείνουν όλο και περισσότερο να απαξιώνουν (υποτιμούν) και να μην σέβονται τους μεγαλυτέρους τους, τις ηθικές αξίες, τον θεσμό της οικογένειας και γενικότερα κάθε τι που είναι άξιο σεβασμού.

  Αντιμιλούν, βρίζουν, διακόπτουν τον συνομιλητή τους, ενοχλούν τους συμμαθητές τους, δεν σέβονται τους γονείς τους, δεν παραχωρούν την θέση τους στους γηραιότερους, ασχολούνται επιδεικτικά με τα ηλεκτρονικά μέσα αδιαφορώντας για το τι συμβαίνει γύρω τους, γίνονται αγενείς, απότομοι και «νταήδες».

 Βέβαια για όλα τα παραπάνω δεν ευθύνονται τα νεαρά παιδιά. Ο σεβασμός είναι μια αξία που εμπνέεται και δεν επιβάλλεται, όπως πολλοί νομίζουν. Ενδεχομένως, τα παραδείγματα που έχουν τα σημερινά παιδιά από την οικογένειά τους, το σχολείο, την κοινωνία, την πολιτεία και την εκκλησία να μην είναι τα ιδανικά ή τουλάχιστον να μην είναι όπως ήταν άλλοτε.

Αυτό που πρέπει όλοι μας να προσέξουμε είναι το εξής: Η έλλειψη σεβασμού και η αγένεια δεν είναι ένα αστείο πράγμα, με το οποίο μπορούμε να κάνουμε χιούμορ. Δεν είναι καν προοδευτισμός, δεν είναι επανάσταση. Είναι έλλειψη πρωτίστως αγάπης, αφού ο σεβασμός και η αγάπη είναι συναισθήματα συγγενικά.

---

Και εδώ τίθεται το ερώτημα: Αφού λοιπόν τείνει να εκλείψει ο σεβασμός από την σημερινή κοινωνία, μήπως δεν χρειάζεται; Μήπως είναι μια αξία ξεπερασμένη;

---

   Οι ψυχολόγοι λένε πως ο σεβασμός είναι ένα συναίσθημα έμφυτο στον άνθρωπο. Από την πλευρά μας θα συμπληρώναμε πως αυτό είναι απολύτως κατανοητό, αν σκεφτούμε πως ο Δημιουργός του ανθρώπου είναι η απόλυτα αγαθή και αγαπητική ύπαρξη και άρα τέτοια στοιχεία παραχώρησε και στα «παιδιά» Του.

   Ο πρώτος που δίδαξε τον σεβασμό στους ανθρώπους είναι ο ίδιος ο Θεός, αφού αφενός έπλασε από αγάπη τον άνθρωπο και του παραχώρησε την ελεύθερη βούληση, αλλά αφετέρου ο ίδιος ο Θεός σεβόμενος τον άνθρωπο δεν παραβιάζει την ελευθερία του.

   Όπως προαναφέραμε ο σεβασμός είναι συγγενής με την αγάπη. Συνήθως σεβόμαστε και τιμούμε αυτόν που αγαπάμε. Είναι συναίσθημα που ναι μεν απορρέει από την αγάπη, αλλά ενέχει και τα συναισθήματα του θαυμασμού και του φόβου. Και μπορεί αυτά τα συναισθήματα να είναι αντιφατικά, όμως αν το σκεφτούμε πιο καλά είναι συγκοινωνούντα δοχεία. Ο θαυμασμός μάς δίνει μια ώθηση για δράση και δημιουργία, ενώ ο φόβος μάς συγκρατεί για να μην κάνουμε ακρότητες και έχει έναν ανασταλτικό ρόλο. Δηλαδή όλα τα παραπάνω μαζί καταλήγουν στην ισορροπία μας!

   Ο σεβασμός είναι πιο χρήσιμος από ποτέ σήμερα. Είναι ένα πανανθρώπινο συναίσθημα που κρύβει τεράστια προωθητική και λυτρωτική δύναμη. Η έλλειψή του οδηγεί στον υποβιβασμό μας και εξυπηρετεί τα πάθη και τις αδυναμίες μας. Μας παρασύρει σε συναισθήματα άκρως καταστροφικά. Οφείλουμε να τον εμπνέουμε και να τον καλλιεργούμε γιατί είναι συναίσθημα αναγκαίο στον άνθρωπο για την ανύψωσή του, τον εμπλουτισμό του, τον εξανθρωπισμό του. Ο σεβασμός εμπνέει με την σειρά του την διατήρηση, τη συνέχεια.

    Πρωτίστως, ο σεβασμός οφείλει να υπάρχει απέναντι στον ίδιο μας τον εαυτό. Όταν κάποιος έχει σταθμίσει τα θετικά και τα αρνητικά χαρακτηριστικά στοιχεία της προσωπικότητάς του, εξελίσσοντας τα πρώτα και βελτιώνοντας τα δεύτερα, σίγουρα προσπαθεί να γεφυρώσει χάσματα, να ξεπεράσει απωθημένα, να αποβάλλει τα κόμπλεξ και τις ανασφάλειές του κι ως εκ τούτου, να θέσει γερές βάσεις για να χτίσει μια ισορροπημένη σχέση με τον εαυτό του. Η σχέση αυτή χρειάζεται χρόνο, καθώς οι επιθυμίες και οι αντιλήψεις μας μεταβάλλονται συνεχώς. Οι ανθρώπινες σχέσεις αλληλοεπιδρούν και ως συνέπεια, το άτομο που σέβεται τον εαυτό του δείχνει ομοιόμορφα ότι σέβεται όλους τους υπόλοιπους ανθρώπους.

   Κατά δεύτερον, ο σεβασμός πρέπει να θεμελιώνεται, πρωτίστως, μέσα στην ίδια την οικογένεια. Αυτή συνιστά τον πυρήνα των αξιών που μας μεταλαμπαδεύουν οι γονείς μας. Όταν οι γονείς δεν σέβονται ο ένας τον άλλον εκφράζοντας τη συμπεριφορά αυτή αφενός με επιθετικό τρόπο, με λόγια, ύβρεις, υποτίμηση αλλά και πράξεις και αφετέρου με αμυντικό τρόπο με ειρωνεία, με σχόλια με διαπόμπευση εντός και εκτός οικογένειας, τότε η συμπεριφορά αυτή συνιστά παράδειγμα προς αποφυγή για τον τρόπο διαπαιδαγώγησης των παιδιών.

    Ακόμη, η ασέβεια μπορεί να εκδηλώνεται ανάμεσα στους γονείς και τα παιδιά αλλά και μεταξύ των αδελφών. Ως αποτέλεσμα, δυσχεραίνεται η ανάπτυξη των προσωπικοτήτων και δημιουργούνται οικογενειακές συγκρούσεις.

    Η εποχή μας περιφρόνησε τον Θεό και πρόδωσε την αγάπη. Χωρίς Θεό και αγάπη, χάθηκαν οι ηθικές αρχές, χάθηκε κι ο σεβασμός του ανθρώπου προς τον άνθρωπο. Αυτός που καταπάτησε τις αξίες αυτές ονομάστηκε «ελεύθερος». Και το τίμημα της ελευθερίας αυτής είναι το απόλυτο κενό. Το τρομερό κενό της ψυχής…

     Επίσης εκτός των παραπάνω σεβασμός στη φύση, στο ζωικό και φυτικό βασίλειο, στους νόμους της πολιτείας, στους άγραφους νόμους κ.λπ. είναι τομείς διαφορετικοί που όμως όλοι έχουν τον ίδιο παρονομαστή… Αγάπη προς τον άλλο…

  Τελικά σεβασμός είναι η συμπεριφορά εκείνη που όταν εκφραστεί δεν προσβάλλει τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά ή την ταυτότητα ενός άλλου προσώπου, με άλλα λόγια την ίδια την ύπαρξή του…

Λαμβάνοντας υπόψη μας τα όσα παραπάνω είπαμε καθώς και την διήγηση ας κάνουμε μια ωφέλιμη συζήτηση με τα παιδιά!!! Από την διήγηση που ακούσαμε: Ας τους ρωτήσυομε και μαζί τους θα τα σχολιάσουμε:

1 Ο μαθητής ήταν πράγματι ταλαιπωρημένος μετά το πρωινό του ξύπνημα; (…)

2 Πώς κρίνεται την παράκληση του ηλικιωμένου να καθίσει στην θέση του νεαρού διότι πονούσαν τα πόδια του; (…)

3 Πώς κρίνεται την απάντηση του νέου, στον ηλικιωμένο; (…)

4 Πώς κρίνεται την ερώτηση του καθηγητή προς το μαθητή που άργησε; (…)

5 Πώς κρίνεται την απάντηση του μαθητή προς τον καθηγητή του όταν τον ρώτησε γιατί άργησε;; (…)

6 Πώς κρίνεται την ανταπάντηση του καθηγητή; (…)

7 Γιατί ο μαθητής αγανάκτησε όταν άκουσε ότι η μάνα του έχει μαγειρέψει μπάμιες; (…)

8 Πώς κρίνεται την απάντηση της μητέρας όταν τον “στόλισε” με τα επίθετα: τεμπέλη, αχαΐρευτο, μουλάρι, γαϊδούρι… (…)

9 Πώς κρίνεται την τσιρίδα της μαμάς-συζύγου προς τον άνδρα της όταν εκείνος της λέρωσε το σπίτι; (…)

10 Πώς κρίνεται την απάντηση του πατέρα;;; (…)

11 Δεν ήταν ακραία η άποψη της μητέρας όταν είπε “Μαύρη η ώρα που σε παντρεύτηκα;” (…)

12 Δεν ήταν ακραία η άποψη του πατέρα όταν είπε: “αν δεν σου αρέσει μάζεψε τα πράγματά σου και.. δρόμο… “ (…)

13 Γιατί η μητέρα ζήτησε συμπαράσταση από τον γιο;;; (…)

14 Πώς κρίνεται την απάντηση του γιού στην μητέρα που ζήτησε συμπαράσταση; (…)

15 Μήπως και ο γιός είχε μάθει από τους γονείς του να μιλάει έτσι άσχημα; (…)

16 (Γενικότερη ερώτηση). Πώς κρίνεται την συνήθεια των νέων να βωμολοχούν (βρίζουν) σχεδόν σε κάθε τους πρόταση με τις γνωστές λέξεις; (…)

17 Μήπως δείχνει έλλειψη σεβασμού στους συμμαθητές ή στους μεγαλυτέρους όταν συνεχίζουν το υβρεολόγιο ακόμα και μπροστά τους; (…)

Πολλές φορές συναντούμε έναν ιερέα είτε στον δρόμο της επιστροφής από το σχολείο, είτε αν πηγαίνουμε στο κατηχητικό μας, είτε όταν πηγαίνουμε Εκκλησία κ.α.. Εμείς όταν βλέπουμε μπροστά μας τον ιερέα πως πρέπει να αντιδράσουμε; Να κάνουμε πως κοιτάμε αλλού; Να του μιλήσουμε σαν να είναι ο κολλητός/ η κολλητή μου; Ή να του μιλήσουμε με τρόπο άσχημο;

---

Συμπέρασμα με δύο λόγια:

•   Ο σεβασμός δεν είναι ανθρώπινη επινόηση. Είναι θαυμάσιο μέσο αγωγής και βοήθειας στην ανύψωση του ανθρώπου και στην καλλιέργεια των διαπροσωπικών σχέσεων και ισορροπιών ανάμεσα σε Θεό και ανθρώπους, στους ανθρώπους μεταξύ τους και του ανθρώπου προς τα ζώα και την φύση.
• Σε διαφορετική περίπτωση την εξουσία παίρνει ο νόμος της ζούγκλας και ο ισχυρότερος κατατρώει τον αδυνατότερο και έτσι οδηγούμαστε στο χάος.

---